جهش تولید در سایه ناترازی انرژی
فولاد مبارکه چگونه از محدودیت عبور کرد؟
در حالی که افزایش ۶۶ درصدی نرخ گاز صنایع فولادی و محدودیتهای گسترده شبکه برق، بسیاری از تولیدکنندگان را با افت ظرفیت مواجه کرد، فولاد مبارکه در یازدهماهه ۱۴۰۴ بالاترین رشد تولید تاریخ بهرهبرداری خود را به ثبت رساند؛ رکوردی که در بستر فشار هزینه و نوسان بازار، معنایی فراتر از اعداد دارد.
به گزارش اختصاصی طلانیوز، صنعت فولاد ایران در سال ۱۴۰۴ با یکی از پیچیدهترین دورههای عملیاتی خود روبهرو بود؛ ناترازی گاز در زمستان، محدودیتهای برق در ماههای گرم، افزایش هزینه خوراک و سوخت و همزمانی آن با رکود نسبی تقاضا در بازار داخلی و فشار رقابت صادراتی، ترکیبی از ریسکهای عملیاتی و مالی را ایجاد کرد. با این حال، در چنین فضایی، فولاد مبارکه نهتنها از افت تولید مصون ماند، بلکه توانست در اغلب حلقههای زنجیره، عملکردی فراتر از برنامه ثبت کند و سهم خود را در تولید فولاد خام کشور تثبیت نماید. این دستاورد در شرایطی حاصل شد که نرخ گاز صنایع فولادی در بهمنماه با جهشی کمسابقه به بیش از ۱۱ هزار تومان به ازای هر مترمکعب رسید؛ افزایشی که بهای تمامشده را به بالاترین سطح دو دهه اخیر نزدیک کرد.
عبور از گلوگاه انرژی با اتکا به زیرساختهای مستقل
واقعیت این است که صنعت فولاد ایران بهواسطه تکیه بر فرآیند احیای مستقیم، وابستگی بالایی به گاز طبیعی دارد. بنابراین هرگونه اختلال یا افزایش نرخ در این نهاده کلیدی، مستقیماً بر ظرفیت تولید و حاشیه سود اثر میگذارد. در زمستان ۱۴۰۴، همزمان با رشد ۶۶ درصدی نرخ گاز و استمرار محدودیتهای شبکه سراسری، بسیاری از واحدها ناچار به تعدیل تولید شدند. با این حال، فولاد مبارکه با تکیه بر سرمایهگذاریهای پیشین در حوزه نیروگاه و مدیریت منابع آب و انرژی، توانست وابستگی خود به شبکه سراسری را کاهش دهد و پایداری خطوط تولید را حفظ کند.
این مزیت زیرساختی، زمانی اهمیت خود را نشان داد که تولید در بخشهای بالادستی زنجیره نهتنها متوقف نشد، بلکه رشد نیز کرد. در واحد گندلهسازی، بیش از ۶ میلیون و ۷۲۸ هزار تن محصول تولید شد که تحقق بیش از ۱۰۲ درصد برنامه را نشان میدهد و نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱.۹ درصد افزایش دارد. این رشد در شرایطی ثبت شد که تأمین پایدار انرژی برای بسیاری از صنایع معدنی با چالش روبهرو بود.
در بخش احیای مستقیم نیز تولید آهن اسفنجی گروه فولاد مبارکه از مرز ۶ میلیون و ۷۳۳ هزار تن عبور کرد و با تحقق ۱۱۳ درصد برنامه، رشدی دو رقمی معادل ۱۲.۱ درصد را نسبت به یازدهماهه سال گذشته به نمایش گذاشت. چنین افزایشی در صنعتی انرژیبر، آن هم در اوج فشار قیمتی، بیانگر آن است که مدیریت مصرف، بهینهسازی فرآیند و چابکی عملیاتی به سطحی رسیده که میتواند اثر شوکهای بیرونی را تعدیل کند.
رشد متوازن در حلقههای میانی و پاییندستی زنجیره
پایداری در تأمین مواد اولیه و انرژی، خود را در حلقههای بعدی زنجیره نیز نشان داد. تولید تختال به عنوان محصول میانی استراتژیک، به حدود ۶ میلیون و ۹۵۹ هزار تن رسید؛ رقمی که علاوه بر تحقق ۱۰۳ درصدی برنامه، رشد ۲.۱ درصدی را نسبت به سال قبل ثبت کرد. اهمیت این عدد زمانی روشنتر میشود که بدانیم تختال، خوراک اصلی نورد گرم و سرد است و هرگونه افت در این بخش، کل زنجیره را با اختلال مواجه میکند.
در بخش نورد گرم نیز بیش از ۴ میلیون و ۸۳۵ هزار تن کلاف گرم تولید شد و ۱۰۲ درصد برنامه محقق گردید. این سطح از تولید، ضمن پاسخگویی به نیاز صنایع پاییندستی داخلی از جمله خودروسازی، لوازم خانگی و صنایع لوله و پروفیل، مانع از ایجاد شکاف عرضه در بازار شد؛ شکافی که در صورت وقوع میتوانست به رشد بیشتر قیمتها در بازار داخلی منجر شود.
در مجموعه فولاد و نورد سبا نیز روندی مشابه مشاهده شد. تولید آهن اسفنجی این شرکت با ثبت رقمی بیش از یکمیلیون و ۲۸۳ هزار تن، ۱۱۷ درصد برنامه را پوشش داد و رشدی ۱۵.۱ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل نشان داد. تولید کلاف گرم در این مجموعه نیز با رسیدن به حدود ۱.۵ میلیون تن، ۲.۷ درصد افزایش یافت. همافزایی این شرکت با هسته اصلی گروه، موجب شد ظرفیت تولید در سطح کلان حفظ و حتی تقویت شود.
فشار هزینه و چالش حفظ مزیت رقابتی
در سوی دیگر این موفقیت عملیاتی، واقعیتی سخت قرار دارد: جهش هزینه انرژی. افزایش نرخ گاز از حدود ۶٬۸۱۸ تومان در دیماه به ۱۱٬۳۵۲ تومان در بهمنماه، عملاً ساختار هزینه تولید فولاد را دستخوش تغییر کرد. با توجه به نسبت تعیینشده میان نرخ سوخت صنایع و خوراک پتروشیمی، نوسان نرخ خوراک در محدوده ۹ تا ۱۵ سنت به ازای هر مترمکعب، اثر مضاعفی بر بهای انرژی فولادسازان گذاشته است.
در صنعتی که انرژی یکی از اصلیترین مزیتهای نسبی آن در مقایسه با رقبای منطقهای محسوب میشود، چنین افزایشی میتواند فاصله قیمتی را کاهش دهد و رقابت صادراتی را دشوارتر کند. از سوی دیگر، رشد هزینهها در شرایط رکود نسبی تقاضای داخلی، حاشیه سود را تحت فشار قرار میدهد و توان سرمایهگذاری توسعهای را محدود میسازد.
با این حال، ثبت رکورد تولید در یازدهماهه ۱۴۰۴ نشان میدهد که راهبرد مدیریت هزینه صرفاً به کاهش تولید یا توقف خطوط محدود نشده، بلکه بر افزایش بهرهوری، استفاده حداکثری از ظرفیتهای موجود و کاهش اتلاف انرژی متمرکز بوده است. این رویکرد، اگرچه اثر کامل شوک قیمتی را خنثی نمیکند، اما امکان توزیع هزینههای ثابت بر حجم بیشتری از تولید را فراهم میسازد و از افت شدید سودآوری جلوگیری میکند.
حفظ سهم حدود ۳۴ درصدی در تولید فولاد خام کشور نیز مؤید جایگاه راهبردی این مجموعه در صنعت ملی است؛ جایگاهی که در تثبیت رتبه جهانی ایران در میان تولیدکنندگان بزرگ فولاد نقش دارد. استمرار این روند تا پایان سال میتواند به ثبت رکوردی کمسابقه در کل دوره بهرهبرداری شرکت بینجامد؛ رکوردی که نه در فضای رونق، بلکه در بستر محدودیت انرژی و فشار هزینه شکل گرفته است.
تجربه یازدهماهه ۱۴۰۴ فولاد مبارکه نشان میدهد که در شرایط ناترازی ساختاری انرژی، سرمایهگذاری در زیرساختهای مستقل، مدیریت هوشمند مصرف و یکپارچگی زنجیره تولید میتواند تفاوت میان توقف و جهش را رقم بزند. اکنون پرسش اصلی آن است که آیا این الگو میتواند در سطح کل صنعت فولاد تعمیم یابد یا مزیت رقابتی انرژی، با استمرار سیاستهای قیمتی جدید، به تدریج رنگ خواهد باخت. پاسخ به این پرسش، مسیر آینده رقابتپذیری فولاد ایران را تعیین خواهد کرد.
ارسال دیدگاه